Estrangherong Nawawala

Bakit Nawawala Ang Estranghero

marami ang nagtatanong,

bakit daw kailangang umalis ng estranghero.

pwede naman siyang maiwan at mag-aral,

at kung palarin, makapagtapos.

pero bakit kailangang lumisan?

para makita ang mga lugar na hindi pa nakikita?

para makakilala ng mga taong hindi pa kilala?

o para maging isang estrangherong nawawala.

tinanong ko ang estranghero kung bakit niya gustong mawala,

sabi niya lahat kasi ng mga nawawala hinahanap.

pero sabi ko hindi lahat ng nawawala nahahanap,

sabi niya marahil hindi sila tunay na nawawala.

Hajimete

ngayong unang linggo ko dito sa japan, may mga ilang bagay akong gusto kong ibahagi na unang beses kong naranasan sa buhay ko.

1. bike. nakakapagod kasing maglakad kaya bumili na lang ako ng bike ko. 7,000yen rin yun.ok naman cya, kahit second hand. sobrang mahal kasi yung bago, mga 10,000yen pataas yung mga bago e. kaya ok na rin siguro yun. sinamahan ako ng roommate ko na si Saikado-san. at dahil hindi pa ako magaling mag nihongo, siya muna ang nakipag-usap. ok naman at nakuha ko na rin yung registration para sakaling masita man ako ng pulis, may pruweba ako na sa akin yung bike.

2. ryori wo tsukatta. dati hindi ko talaga alam magluto. except siguro sa itlog, pancit canton at kung anu-anong prito. tinuruan ako nung ryugakusei din from amerika, magaling kasi siyang magluto. ok naman yung kinalabasan. parang stir fry lang naman siya eh. pakita ko yung pics pag nalipat ko na sa pic yung pics from my digicam.

3. 30,000yen in week. yup, tama yung pagkakabasa mo. ang dami talagang gastos pag nagsisimula. bike, groceries, jacket para sa mga ryugakuseis, food, keitai denwa (mobile phone) at iba pa. yan na siguro yung huling beses na gagastos ako ng ganyang kalaki dito.

4. bowling in japan. hay naku, grabe. tinalo pa lahat ng bowling centers na napaglaruan ko sa atin. ginawang screen yung (hindi ko alam ang pangalan) itaas kung saan nakatayo yung mga pins. pero lahat na, pareho na lang (pins, bowling ball, monitor for scores, at kung minsan napapagod din ang machine at nagkakaroon ng problema) medyo mahal nga lang, 2000yen ang binayaran namin bawat isa. parang 800-1000pesos. pero ok lang din kasi napabilib naman sila sa bowling skills ko.152 ang highest score ko sa 3games na naglaro kami. anong say mo_?

5. densha no notta. first time ko makasakay ng train dito sa japan. first time ko rin pumunta sa central hachioji kasi nandun yung train station papunta sa tokyo central. mga 45mins nasa shinjuku na ako, at another 20mins para marating ang electronic shopping district ng japan, ang akihabara.

6. keitai denwa. pero hindi ako bumili ng phone sa akihabara, sa shinjuku pa rin ako bumili. madaming magaganda pero ang problema, lahat sila 2yrs ang contract sa line. mas mahal kasi pag nagprepaid ka. 1yen nga lang ung phone, pero ang monthly bill mo ay magsisimula sa 2,500yen. depende na rin sa paggamit mo. tsaka, wala na rin dito ang SMS o text sa atin. going 4G na kasi sila dito. may email ka na sa phone mo at dun na lang magsesend ang lahat sa mail mo. sosyal diba?pwede ako magsend ng mail sa pc to phone at vice-versa.

7. aig open kippu. ticket para sa aig tennis tournament na gaganapin sa tokyo from oct1-7. at ang magandang balita dito ay, (drumrolls please), maglalaro si federer. yup, the one and only, ROGER FEDERER. hindi niya ako fan pero hindi ko naman maikakaila na magaling siya kaya ibang feeling talaga ang mapanood siya ng live. at isa ito sa pangarap ko sa buhay, makapanood ng live tennis game na international tournament. kaso nga lang, ubos na ang ticket sa finals at semis, kaya quarterfinals na lang ang nabili namin. ok na rin yun. siguro naman hindi ma-uupset si Federer bago ang quarterfinals. i'll keep my hand crossed for this.

hay, ang haba na ng post ko. sa ngayon, yan pa lang naman yung bagong experiences ko dito. magdadagdag na lang ako kung mayroon pa akong bagong maranasan. alam ko naman marami pa dyan e. naghihintay lang silang subukan ko sila.

ja ne!

May Sakit Ang Estranghero

paano kung nagkasakit ang estranghero?

pupunta ba siya sa infirmary para magpatingin?

o iinom ng gamot para gumaling?

hindi ako alam.

kailan kaya gagaling ang estranghero?

baka mamaya pag nakapagpahinga na siya.

o baka bukas paggising niya.

o baka hindi na.

Estrangherong Nawawala

estranghero.

bingi ang tenga ko sa mga naririnig ko.

bulag ang aking mga mata sa aking nakikita.

ako ay isang estranghero.

sa bayan ng mga singkit at sushi,

ako ay malungkot.

alam kong lilipas din ito

at ako ay masasanay dito.

magkakaroon ng maraming kaibigan,

magiging matatas sa pagsasalita ng nihongo,

at magagamay ang takbo ng pamumuhay dito.

pero bakit ganoon?

totoo nga bang may kulang sa aking kalooban?

siguro nga.

siguro dahil wala na ako sa Narra;

siguro dahil hindi na muna ako makakauwi sa bahay namin.

siguro dahil sadyang nawawala lamang ako.

hindi ko alam. siguro nga, isa akong estranghero na nawawala.

Eypi

“Weird.” Yan ang madalas sabihin ng mama ko tungkol sa kurso ko. Iba naman ang reaksyon ng ibang tao, ang madalas na pandinig nila kapag tinatanong kung anong kurso ko ay, “Araling Panlipunan.”

Naaalala ko tuloy nung mag-apply ako bilang transferee galing UST dito sa UP. Hindi na ako nakaabot sa itinakdang araw ng mga gusting lumipat sa kurso nilang Philosophy. Kaya naman ang naging payo sa akin ng nakasabay ko sa aplikasyon ay maganda raw na kurso ang Araling Pilipino. Isa kasi siyang guro ng AP sa unibersidad, kaya ako naman ay nakumbinse niya.

            Nung bata pa ako at tinatanong ako kung ano ang gusto kong maging sa paglaki. Mabilis pa sa alas kwatro ang sagot ko, “gusto kong maging abogado!” Madaldal kasi ako nung bata kaya sabi ng mama ko, bagay na bagay daw ang kursong iyon sa akin.

            Mula noon, lumaki akong nangangarap na isang araw ako ang magtatanggol sa pamilya ko at sa iba pang tao upang makamit ng bawat isa ang katarungan. Kaya naman Political Science ang 1^st choice ko sa mga kursong inaplayan ko sa SLU, UP, at UST.

Nakapasa ako sa SLU at hindi pinalad na makapasa sa UP at UST. Ngunit hindi ito ang naging hadlang upang masira ang pangarap kong mag-aral dito sa Maynila. Gusto ko kasi ng bagong kapaligiran at kung mag-aaral ako sa Baguio, mga dati ko ring kaklase at kakilala ang makikita ko doon.

           Kaya naman, ako na ang gumawa ng paraan para makumbinse ang mama ko na kaya kong mag-aral dito sa siyudad. Isinulong ko ang 2^nd choice wait-listed status ko sa kursong Philosophy sa UST. Dahil nauna ako sa pila, nakuha ko ang slot na inilaan para sa mga katulad kong wait-listed. Lingid sa aking kaalaman, marami pang pagbabago ang nakaambang dumating sa aking buhay.

            Ito marahil ang nagdulot ng pagbabago ng perspektiba ko ukol sa buhay. Isang taon ang nakalipas, namulat ako sa pilosopiya ng mga premyadong pilosopo tulad nina Plato, Socrates at Aristotle. Nagsimulang nagbago ang pagtingin ko sa mga bagay-bagay. Nagsimula akong maging mulat sensitibo sa aking kapaligiran.

Laki na lamang ang gulat ng buong pamilya ko ng magdesisyon akong lumipat uli ng eskwelahan. Kasabay kong lumipat ang kaklase ko noong haykul ngunit ako lamang ang pinalad na makapasa. Hindi ko na inisip kong tama ang desisyon kong lumipat, ang mahalaga para sa akin sa mga panahong iyon ay kahit papaano makatulong ako sa mama ko. Gusto ko kasing maibsan ang pasanin niya sa pagpapa-aral niya sa akin.

            Ang paglipat ay hindi naging madali para sa akin. Kailangan kong iwanan ang mga kaibigan na natutuhan kong ituring na kapamilya nang una akong tumira dito sa Maynila. Sa pagpasok ko dito sa UP, dumaan ako sa isang eksam at interbyu bago tuluyang natanggap. Nahirapan rin akong humanap ng matitirhan ko dito sa unibersidad. Lahat ay kailangan kong pagdaanan bago ako maging “iskolar ng bayan.”

Kung tutuusin sa dalawang taon ko dito, mas marami na akong natutunan kumpara sa natutunan ko sa buong buhay ko. Naintindihan ko kung bakit okay lang sa mga Pilipino ang makipagsisiksikan sa Jeep, kung bakit gusto ko si Judy Ann at kung bakit nag-rate ang Encantadia. Sa unang pagkakataon sa buhay ko, nakakapagsulat na ako sa wikang Filipino ng deretso. Higit sa lahat, pantay na ang pagtingin ko sa parehong wika, Ingles man o Filipino.

            Tulad ng estatwa ni Oblation, na siyang pangunahing representasyon ng pag-aalay ng buhay sa bayan, naging bukas ang aking isipan sa lahat ng mga kaalaman na itinuro sa akin ng aking mga guro sa iba’t-ibang asignatura na aking kinuha. Sa pag-aaral ko ng Teorya ng Pampanitikan, nagkaroon ako ng bagong punto de bista sa pagbabasa ng isang teksto at kung paano ito bibigyan ng interpretasyon depende sa bias at konteksto ng awtor at mambabasa. At dahil na rin sa dalawang disiplina (Malikhaing Pagsulat at Pilosopiya) na prebilehiyo ng bawat mag-aaral ng AP, napagpatuloy ko ang hangarin kong lalo pang mapalalim ang pag-aaral ko sa mundo at ang bumubuo dito.

            Dahil dito, kailanman hindi sumagi sa aking isipin ang anumang bahid ng pagsisisi kung nasaan man ako ngayon. Hindi man pol sci o philo ang kurso ko ngayon, masaya ako kasi madami akong kaalamang magagamit ko pagkatapos kong mag-aral. Sabi nga ng nakuha kong sipi mula sa isang artikulo sa Philippine Collegian, ang opisyal na lingguhang pahayagan ng UP, “Iniibig niya ang kanyang sining. Ang sining na nagmulat sa kanya sa magagandang bagay sa mundong ito. Ang sining na nakikisalamuha. Ang sining na nakikialam. Ang sining na sumasalungat sa agos. Ang sining na lumalaban—ang mapagpalayang sining.”

Iniisip ko, 3^rd pa lang ako, madami pang darating at magbabago. Pero hindi na ang kurso ko. At pagtumawag ulit ang mama ko, sasabihin kong hindi “weird” ang kurso ko, “rare” lang talaga ang mga tao dito.

Finals

“Here comes Caguioa in his classic crossover move, he shoots and he scores! Ginebra cuts the lead of Alaska by 7, 71-78 with 3 minutes left in the final canto.”

            “Partner, we are seeing Caguioa in his best element tonight. Coach Tim Cone is calling a timeout to stop the bleeding. Unti-unti nang bumabangon ang Ginebra sa game na ito.”

Bumalik na ang ngiti sa mukha ni Vanjo. Alam niyang makakahabol ang paborito niyang koponan at mananalo ito. Kaya nga niya naging paborito ang Ginebra eh, dahil sa never-say-die na ugali nito. Kahit ilang beses na silang natatambakan sa simula, lagi silang humahabol at nananalo sa huli.

            Nawala pansamantala sa isip niya ang basketbol nang may tumakip sa mata niya.

            “Kuya Jarred bakit ngayon ka lang? humahabol na ang team natin.”

            “Hindi nga? Ilan na lang ba ang lamang?”

            “Pito na lang po. Bakit kasi ang tagal niyo kuya? Sabi mo sandali ka lang.”

            “Inaasikaso ko pa kasi yung ibang mga bata sa katabing ward. Ang kukulit rin nila tulad mo.”

            “Hindi naman ako makulit ah, ang bait ko nga eh. Bakit nga po pala ang tagal niyo?”

            Napangiti nang bahagya si Jarred at umupo na lang siya sa tabi ng bata para samahang manood ang bata. Ganun na si Vanjo nang una niya itong makilala sa children’s ward. Makulit ito at mahilig magkwento tungkol sa basketbol. Gusto kasi niyang maging basketbol player paglaki. Sabi naman ng kanyang kuya Jarred, walang payat at maliit na player.

            “The white shirts are on the run, three on two. Heltelbrand pinasa kay Caguioa, at Caguioa sumaksak sa loob, and what a shot! Sino ang may may sabing papasok ang tirang yun na ginawa pa sa harap ni Miller.”

            “Partner biglang nabuhay ang crowd dito sa Araneta, at lahat sila ginebra ang sinisigaw.”

            Ganun din ang naging sitwasyon sa kantina ng ospital—napasigaw ang guard na pansamantalang umalis sa kanyang pwesto, tumigil ang waiter na nagaayos ng mesa at ang napatalon sa tuwa ang mag-kuya. Napatingin naman sa kanila ang ibang tao sa loob ng kantina, marahil ay naintriga sa kung ano ang nangyayari.

            Nagtuloy-tuloy na nga ang kasiyahan dahil nanalo ang Ginebra nang gabing iyon, at habang papalabas sila ng kantina at paakyat sa children’s ward, naisip ni Vanjo ang matagal na niyang pangarap.

Sana

ay manonood na siya ng live noong nakaraang linggo, pero dahil hindi bumababa sa kwarenta ang lagnat niya, pinagbili nalang ulit ng tatay niya ang kanyang tiket. Kasama

sana

niya ang mga kaibigan niya sa kanilang barangay.

            “Ang galing talaga ng team natin. Kelan ko kaya mapapanood ng live maglaro sina Caguioa, Menk ,Helterbrand, Hatfield at Abbarientos?”

            “Huwag kang mag-alala ‘Jo, mapapanood rin natin sila.”

            “Natin? Bakit kuya isasama niyo ba ako pag nanood ulit kayo?”

            “Dati rati kasi kasama ko papa kong nanonood, ngayong wala na si papa, mag-isa nalang akong nanonood. At least ngayon andyan ka na, magiging masaya na ulit ang panonood ko.”

            “Talaga kuya? Wow! Excited na tuloy akong lumabas dito. Kalian po ba tayo manonood? Next week? Kung manalo kasi ulit sa

Alaska

, finals na sila sa linggo. Maganda sigurong manood lalo na pag finals!”

            “Huwag kang mag-alala, gagawa tayo ng paraan. Basta ang ipangako mo muna sa akin, ay magpapagaling ka muna. Kasi kung hindi ka pa magaling, hindi kita pwedeng ipagpaalam sa tatay mo, at hindi ka makakasama sa akin sa panonood. Deal or no deal?”

            “Siyempre deal kuya! Don’t worry, sabi ng doktor ko pag tumaas na daw ang bilang ng dugo ko, pwede na raw akong lumabas sa linggo.”

            “O siya, matulog ka na para makapagpahinga ka, sabi ng tatay mo dadalawin ka daw niya bukas ng umaga kasi nalipat sa gabi ang duty niya ngayong linggo sa bangko. Ayokong malaman niya na napuyat ka sa panonood, kundi papagalitan ka noon.”

            “Opo kuya, good night!”

            Bago pa ito tuluyang makapagpaalam sa bata si Jarred, nagring ang kanyang cell phone. Ang mama niya, tumatawag mula sa

US

. Alam na nito ang pakay ng tawag, hihingi ang mama niya ng update sa pagaaplay ni Jarred ng visa para tuluyan na silang magkasama ng iba pa nilang kamag-anak abroad.

            “Hello, ma?”

            “Iho, kamusta ka na? Kamusta nga pala yung visa application mo?”

            “Ok lang ma, I’m making progress. Sa Monday ang scheduled interview ko. Wish me luck.”

            “I know you can do it son. Kung bakit naman kasi hindi ka pa sumabay sa akin noon eh. Iyan tuloy, naiwan ka nalang diyan mag-isa.”

“Ma, yan na naman kayo eh. Sayang naman kung hindi ko tatapusin ang kurso ko noon, at least ngayon graduate na ako. Tsaka hindi naman natin alam na mamamatay si papa ng biglaan eh. Ma, alam ko nasa recovery period pa lang kayo, mas maganda nang andiyan kayo kasama si tita.”

“Thank you anak. I promise to pray for your interview.”

“O sige na ma, tinatawag na ako sa triage. Madami pa akong aasikasuhing pasyente,ok?”

“I miss you son. See you soon. Good bye!”

“Bye ma!”

***

            “Sige ganyan nga, ang galing mo talaga Caguioa!” sigaw ng isang nakaunipormeng lalake na

moreno

, medyo matangkad at katamtaman ang pangangatawan.

            Sumunod namang nagsalita ang boses sa tv na animo ay narinig nito ang sinabi  ni Jarred. “Last time Caguioa scored 33 points and this time he is doing it all again for the Gin Kings.”

            “Partner, kung magtuloy-tuloy dito ang Ginebra, no doubt sila ang papasok sa finals sa linggo. With the tournament nearing its end, they are showing signs of hunger for that coveted championship everybody wants.”

            Tumingin si Jarred sa kanyang tabi, wala parin si Vanjo. Nagpakuha kasi ulit ito ng dugo niya ngayon sa examination room. Noong isang araw ay mataas na sa 100 ang platelet count nito, pero mababa pa rin sa normal count na 150-440.

            Natapos na ang laro, hindi pa rin dumarating si Vanjo, kinabahan na si Jarred. Agad niyang pinuntahan ang examination room, at sabi ng nars dito, kanina pa raw ito umalis. Dumiretso ito sa ward nito at doon ay nakita niya ang bata, nakahiga at hawak ang maliit nitong bola.

            “Nanalo ba ang team natin kuya?” pambungad na pagbati ni Vanjo kay Jarred.

“Sabi kasi ng doktor kuya pahinga daw muna ako kasi bumaba na naman ang platelet count ko eh. Sayang, hindi na ako nakapanood.”

“Huwag kang mag-alala, nanalo naman ang team natin.” Sabay apir sa kanang kamay ng bata na walang nakakabit na dextrose.

“Paano ba yan, championship na sila, bilisan mo nang magpagaling, para makapanood na tayo sa linggo! Pumusta kasi ako ngayon sa Ginebra, eh nanalo, kayo yun na ang pangnood natin sa linggo.”

“Wow, talaga kuya? Salamat po. Pramis ko po, magpapagaling na ako. At tsaka nagpaalam na po ako kay tatay, pumayag na po siya basta magaling na raw po ako ok lang”

“O di ok na pala, kaw nalang ang hinihintay. Sige magpahinga ka na, check ko pa yung ibang pasyente eh. Good night!”

“Good night po!”

Umalis na ang kanyang tinuturing na kuya at nakaramdam ulit ito ng lungkot. Bumaba na naman ulit kasi sa 80 ang blood count niya. Ayaw niyang biguin ang kuya Jarred niya, kailangan niyang magpagaling para makasama niya ito sa panonood. Naging mabait kasi ito sa kanya kaya naging malapit siya rito.

Palibhasa parehas silang iisang anak kaya naging magkasundo sila agad—lalo na sa usapin ng basketbol. Siya naghahanap ng kuya, si Jarred naman naghahanap ng nakababatang kapatid. Tila ba parehas nilang natagpuan ang isa’t isa.

Nagdasal muna siya at nagpasalamat sa bagong kuya na ibinigay sa kanya. Nagdasal ito para sa mabilis niyang paggaling para makapanood ito ng laro sa linggo. Nakatulog siyang hawak ang maliit niyang bola at umaasa na makalabas na siya sa hospital na iyon.

***

Makulimlim na linggo ng hapon ang tumambad kay Jarred sa kanyang paggising. Napuyat ito dahil gabi ang duty niya mula alas-onse kagabi hanggang alas-siyete kaninang umaga. Dumaan siya kay Vanjo pero tulog na siya. Sabi ng nars na nakabantay sa ward nila, tumaas na ulit ang bloodcount nito at sabi ng kanyang doctor ay pwede na itong i-discharge bukas.

Kumain muna ito bago naligo at nagbihis. Nag-iwan ito ng note na hintayin siya ni Vanjo at ng kanyang tatay bago sila lumabas ng ospital ngayong hapon. Susunduin niya ito sa ospital bago tumuloy sa Cubao para doon manood ng finals. Bago ito umalis sa kanyang apartment, hindi niya kinalimutan ang tiket na pinabili niya sa kapitbahay na manonood rin ng finals ngayong gabi.

Pagdating ni Jarred sa ospital, nadatnan niya ang maintenance na inaayos ang dating

kama

kung saan dating nakahiga si Vanjo. Sabi niya, kaaalis-alis lang ng isang lalaking naka-uniporme dala ang mga gamit na naiwan dito.

Tinakbo niya ang out-patient department at hindi niya nakita ang mag-ama. Wala pa naman daw pasyenteng lumalabas na ang pangalan ay Vanjo. Nagpasya na lang siyang maghintay sa exit ng ospital at baka makita niya silang lumabas dito.

Hindi na siya mapakali at nilibot na niya ang buong ospital mula sa Pediatrics, Orthopedic, Surgery, EENT, at Emergency pero hindi parin nito makita ang dalawa. Alas-otso na at malamang nagsimula na ang game, late na sila.

Huli niyang pinuntahan ang kantina sa pagbabakasakali na doon niya makikita ang bata. Pero wala roon si Vanjo kaya nagpasya na lamang siyang magpahinga muna sandali. Sarado ang tv kaya binuksan niya ito at inilipat sa channel ng basketbol. Nagulat at nalungkot siya sa kanyang nakita. Hindi siya makapaniwala pero iyon ang sinasabi ng kaniyang mga mata—natalo ang Ginebra.

Malungkot at nakayuko itong lumabas ng kantina. Nabangga siya ng isang lalaking may edad na nakatakip ang mata. Nakilala niya ito dahil nakauniporme ito ng pang-sikyu. Umiiyak ito nang tahimik at papunta sa maliit na chapel ng ospital.

Pamamasyal

Plantsado ang pulang polo at itim kong pantalon. Suot ko rin ang sapatos kong umiilaw pag inilakad. Napatanong tuloy ako sa aking mama,

            “di ba ma tapos na ang bertday ko, bakit ganito po ang suot ko?”

            “Oo naman bata ka… Mamamasyal kasi tayong Maynila. Pupunta tayo ng airport para sunduin ang auntie mo.”

            Naiisip ko pa lang, parang ayaw ko nang sumama. Malayo daw kasi ito at alam ko na magsusuka lang ang gagawin ko sa sasakyan. Tinakot ako ni mama na kapag hindi ako sasama ay ako lang mag-isa ang maiiwan sa bahay. Sasama raw kasi sina at kuya. Naisip ko tuloy yung kwento ni kuya tungkol sa multo sa likod ng bahay kaya sumama na lang ako baon ang maraming supot.

            Hindi ko alam kung ano yung airport kaya tinanong ko si kuya,

            “saan yung airport?”

Doon daw makakakita ako ng maraming eroplano. Natuwa ako dahil minsan-minsan lang ako makakita ng eroplano sa bahay namin. Pagdating namin doon, napa-wow ako sa laki ng mga ito. Sabi naman ni ate, sakay ng eroplano, makakarating ako kahit saan ko gusto.

Dumating na ang auntie ko at hindi na rin kami nagtagal sa airport. Nagbabaye na ako sa mga higanteng ibon. Sa sasakyan ay tinanong ako ni auntie kung saan ko raw gustong pumunta, sabi ko gusto ko pang mamasyal.

Kaya ang sumunod naming pinuntahan ay isang lugar kung saan nakakita ako ng maraming damit, bas, sapatos at laruan. Sinusundan ko lang sina mama habang naglalakad sila sa pwesto na maraming bags. Iba’t ibang kulay at hugis ng bag ang makikita rito. Lahat ay magaganda at mukhang pangmayaman. Naaliw ako sa kakatingin at nang hanapin ko na si mama, hindi ko na siya makita pati ang auntie, kuya at ate ko wala na rin. Nagsimula na akong umiyak nang hindi ko na rin marinig ang kanilang boses.

Lumapit sa akin ang isang mamang nakaputi at tinanong kung sino ang kasama ko, hindi ako sumagot, umiyak na lang ako.

Dinala niya ako sa isang babae na tinanong ang pangalan ko. Sinabi ko ako si Rico,

“Rico, ano? Rico J. Puno?” tanong niya.

Sinabi ko oo, ako si Rico J. Puno. Mayroon siyang pinindot na bagay malapit sa kanyang pwesto at nagsimula siyang magsalita. Binanggit niya ang pangalan ko at pati ang kulay ng damit at pantalon ko.

Hindi ko alam kung asan ako at paano ko makikita sina mama, auntie, kuya at ate ko. Habang nakaupo ako sa tabi ng babae, dumating ang ate ko. Tuwang-tuwa ako kasi akala ko din a ako makakauwi sa amin. Niyakap ako ng ate ko at sinabing nagaalala na raw ang lahat sa akin dahil kanina pa nila ako hindi mahanap. Sabi ko naman, andun lang ako tumitingin ng mga bag.

Hindi na kami nagtagal at umalis na rin kami agad. Pero bago kami umalis, pahabol na sinabi ng ate ko sa babaeng kasama ko kanina,

“Salamat sa pagbabantay niyo sa kapatid ko. Siya nga pala, hindi Rico Puno ang pangalan niya.”

Bingo

            Sa likod ng isang ospital sa gilid ng isang ilog nakatira si Bing kasama ang kanyang maysakit na ina. Mula nang paalisin sila noong nakaraang taon sa kanilang inuupahang kwarto sa sentro, dito na sila tumuloy pansamantala. Naisip ni Bing, kung hindi na gagaling ang kanyang ina baka nga dito na sila habambuhay.

            Hindi na makapaglakad ang kanyang ina dahil sa hindi gumagaling na mga sugat sa paa dulot ng palagiang paglalakad. Sabi ng doktor sa center, dyabetes daw ito at kailangan ng tuloy-tuloy na gamutan. Dahil walang maipambili ng mga gamot, lalong lumala ang mga sugat nito sa paa at nahirapan na rin itong kumilos mag-isa.

            “Inang, dito lang kayo ha, itutuloy ko lang po ang pamumulot” paalam ni Bing sa nakahigang magulang.

            “Sige anak, mag-ingat ka ha,” sagot naman ng kanyang Inang.

            Naglakad na ang binatilyo papalayo sa kanilang tirahan kung saan nakatayo ang maliit nilang barung-barung. Ganito araw-araw ang ginagawa niya, sa umaga ay taga-benta ng dyaryo sa lansanga at sa hapon ay magbobote na umiikot sa bahay-bahay. Sa gabi ay magiikot ito sa mga lansangan sa gabi para doon naman maghanap ng mga bote.

Ngunit ngayong gabi, hindi siya magiikot sa lansangan, may iba siyang pupuntahan.

***

            Nagigising bago tanghalian si Julio. Babangon at magtutungo sa kaniyang kusi-kusinahan at sisilipin ang laman ng nakabalot na plastic sa mesa.

            “Balatong at tinapa na naman, nakakasawa na.”

Hindi ito ang unang pagkakataon na siya ay nagreklamo sa pagkain na ibinibigay sa kanila tuwing kainan. Sa katunayan, ang buong buhay niya sa lugar na ito ang kinakasawaan niya.

            Mahigit sampung taon na rin siyang anawnser ng bingo sa peryahan. Nakakapagod at hindi madali ang buhay niya dito. Mula nang ipasok siya nang kaibigan niya dito, ganito na naging kontrolado ang kanyang buhay. Buwan-buwan na lamang ay kailangan nilang maglipat sa isa pang bayan. Lilibutin nila ang bawat pyesta ng lahat ng bayan sa kanilang probinsya.

            Nakakalabas lamang sila pagkatapos ang pyesta dahil dito muna sila lalagi hanggang tuluyan nang maayos ang lahat ng gamit na isasama sa susunod nilang pupuntahan. Ginagamit niya ang mga panahong ito upang magpahinga kaysa mamasyal at gastusin ang sweldong ibinibigay sa kanila. Iniipon niya kasi ito para sa pinapangarap niya sa buhay—ang magkaroon ng sarili niyang pamilya.

            Pagkatapos hugasan ang pinagkainan, kinuha niya ang kanyang bolpen at papel na ginagamit sa pagkuha ng mga taya at nagsimulang magsulat. Iniabot niya kay Inyong, ang kanang kamay ni Mang Eddie ang tagapamahala ng perya, ang sulat para sa kanilang amo. Bumalik na siya sa kanyang higaan sa loob ng binguhan at pinilit kumuha ng tulog. Sa hapong iyon, magsisimula pa lamang ang kanyang araw.

***

            Hindi ito ang una niyang pasyal sa perya. Naalala niya nung isang taon, dito sila nakakuha ng maraming bote kaya dito niya naisipang bumalik ulit. Isa pa, naalala niya ang huling araw na nagkasama silang sumigaw, tumawa at nabigo ng kanyang nanay—sa paglalaro ng bingo.

            Paborito ng kanyang inang na laruin ang bingo kahit saan. Sa kapitbahay noon sa kanilang inuupahan, sa opisina ni kagawad De Guzman kung saan malakihan ang pustahan, at syempre sa peryahan tuwing pyesta. Kaya hindi nakakapagtaka kung bakit ipinangalan sa kanya ay Bing, kulang na lang ng “O” para maging BINGO. Sabi ng tatay niyang namatay dahil sa away sa sugal dalawang taon na ang nakaraan, para daw kasing aso pag bingo, kaya tinanggal nila yung “O.”

            Siniksik niya ang kanyang sarili sa dami ng taong namasyal sa gabing iyon. Wala parin itong pinagbago. Sa kaliwa niya ang mga sasakyan na magpapabilis ng pintig ng puso mo—ang caterpillar, ferris wheel, at ang horror train. Sa gitna naman ay ang mga sasakyan para sa mga bata—ang chubibong laman ang iba’t ibang hayop, ang eroplanong iba’t ibang kulay at kotse-kotseng hindi mahabol ang isa’t isa.

            Sa kanan nakapwesto ang circus, sina Jasmin at Erica ang kambal na sirena, ang kulungan ni Benjie ang higante, at si Zuma ang babaeng may kakanyahan umano na makipagusap sa mga ahas, bayawak at ulupong. Andyan rin ang walang takot na drayber ng motorsiklo na nagpapatakbo ng mabilis para makaikot sa isang pabilog na daan.

            Sa gitnang bahagi ay ang iba’t ibang palaro ng sugal, tsamba at swerte. Andyan ang ABC kung trip mong hilain sa iyong mga kamay ang kapalaran mo. Ang color game na kailangan ay mapunta ang bola sa kulay na tinayaan mo. At syempre ang paghagis ng bentsingko na kapag sumakto sa sukat ng hugis parisukat na hangganan ay maaari kang manalo ng pee-wee o zest-o juice.

            Hindi na kailangang hanapin ni Bing ang pakay niya sa gabing iyon. Kitang-kita niya ito dahil ito ang may pinakamalaking sakop na espasyo katabi ang iba pang color games.

            Pumuwesto na siya sa isang upuan sa gilid at nagbayad. Dati ay P5 lamang ang bayad dito, ngayon pala P10 na. Hinugot niya ang lumang sampu na tinatago niya at inabot ito sa kubrador. Kinuha ang numero ng mesa niya kung saan nakalatag ang anim niyang cards at minarkahan ito ng check gamit ang chalk.

            Ilang sandali pa ay nagsimula nang gumulong ang tambyolo at nagsimula na ang pagbasa ng mga numero. Maraming patterns na pwedeng mabuo upang manalo. May apat na sulok, krus, letrang pa-V, kahon, diamond, deretso, at diagonal.

            Dasal ni Bing, “

sana

kahit isa man lang sa mga pattern na yan mabuo ko.”

***

            “Sa letrang G,” sigaw ni Julio sa mikropono, “highway.”

Narinig niyang may isang nagtanong sa katabi niya, “ano yung highway?”

“Sa mga baguhan, highway 54,” “G, 5-4.”

            “Sa letrang I, duling, 23”

Patuloy pa rin ang pag-ikot ng tambyolo. Ilang numero na ang lumabas pero wala pa ring nananalo, naiinip na siya.

            “Sa letrang I ulit…” natahimik siya ng sandali. Naalala niya nang una silang magkita ni Anna. Hindi siya ang pinakamagandang babaeng nakita niya, pero alam niyang siya na ang babaeng hanap niya. Simple ito at mahinhin. Siya ang unang babaeng bingyan niya ng bulaklak.

            Kahit ganoon lang ang trabaho niya, hindi ito naging hadlang para hindi siya pagtuunan ng pansin ni Anna. Kasama niya noon ang pinsan niya nang maglaro sila isang beses ng bingo. Habang binabasa niya ang numero 27, napukaw ang kanyang paningin sa presensya nito.

            Mula matapos ang perya sa kanilang lugar, araw-araw na bumisita ito sa hiling na rin ni Julio. Bago sila tuluyang umalis sa San Simon, nangako siyang babalik ito upang hingin ang kamay niya sa kanyang mga magulang. Magsasaka ang magulang ni Anna at sabi nito’y maaaring makisaka si Julio sa kanila.

Doon

na rin sila maninirahan sa San Simon habang buhay.

            “Ano na? ano yung numero? Ano ba naman, may puro na nga ako eh!” sigaw ng isang naghuhuramentadong babae. Ito ang nagbalik sa kanya sa realidad.

            “I, dos-syete, 27,” pagtutuloy niya.

Naka-labin limang bola na rin sila pero wala pa ring tumatama. Sana sa bolang ito, may tumodas na.

            “Sa Ooooo….” Lalo pang umingay ang mga hiyawan ng mga tao. May sumigaw ng kalbong 70, merong anejo rhum 65, merong baliktaran 69. kinuha niya ang bola sa bukana ng tambyolo.

            Tinignan niya ito at kinilatis sabay basang, “pasang awa, 75!”

            At sa di kalayuan mula sa kanya, may sumigaw ng bingo. Timing lang na may nanalo na. Lumapit kasi si Inyong sa kanya at may binulong. Tinawag niya muna si Pakito para palitan siya nito. Sa gabing iyon, tapos na ang kanyang trabaho.

***

            “Hindi pwede.” Ito ang una niyang narinig nang pumasok siya sa maliit na opisina ng pinakamakapangyarihang tao sa perya.

            “Ano ang hindi pwede?” gulat na sagot ni Julio.

Lumapit sa kanya ang matanda mula sa pagkakaupo nito sa kanyang higaan.

“Hindi ka maaaring umalis dito sa perya, nandito na ang buhay mo. Anong mangyayari sa iyo sa labas pag umalis ka dito?” tanong ng matanda sa kanya.

            Ipinaliwanag nito ang pagmamahal niya kay Anna at hanggang saan ang kaya niyang isakripisyo alang-alang sa kanyang minamahal—kahit pa ang ibig sabihin nito ay kailangan niyang iwan ang perya. Sinabi niyang may sapat siyang ipon para makapagpatayo ng maliit na kubo sa sakahang bukid nila Anna. Pansamantala siyang tutulong sa pagsasaka ng inuupahang bukid nila at pag swinerte ay makakuha ng trabaho sa sentro.

            “Simple lang naman ang gusto ko Mang Eddie, gusto kong magkaroon ng sarili kong pamilya. At hindi ko magagawa iyon kung…”

            “Kung ano? Kung dito ka lamang sa peryahan?” pagtutuloy ni Mang Eddie. Bahagyang napuno ng katahimikan ang kwarto. Ilang sandali pa nasa pintuan na si Mang Eddie at humarap sa peryahan.

“Madami na akong naging kasama dito sa perya na sinubukang lumabas ngunit nabigo silang lahat. Sa huli ay nagmakaawa na tanggapin ko ulit sila. Pero hindi ko na sila tinanggap pang muli, mahirap ang buhay Julio at maraming nangangailangan ng trabaho.

“Alam ko ang aking pinasok at kung sakaling magbago man ang isip ko, hinding-hindi narin ako babalik dito.” Nakapagusap na sila ni Anna at napagkasunduuang aalis siya rito at sasama sa kanya. Hindi rin kasi kayang iwan ni Anna ang kanyang pamilya.

Sa puntong iyon, hindi na niya alam ang kanyang sasabihin. Siguro nga, hindi niya ito makukumbinse at payagan itong umalis.

            “Ganito na lang ang usapan natin Julio para malinaw ang lahat, hindi ba’t malapit na ang sabado kung saan lalaruin ang jackpot?” pahayag ni Mang Eddie. Tumango lang si Julio.

            “Kung may mananalo sa jackpot sa sabado, papayagan na kitang umalis sa peryahang ito,” dugtong ng matanda.

            “Ha? Hindi ba’t talaga namang may nananalo ah?” sumbat ng nawawalan na ng pasencya na si Julio.

            “Oo naman pero alam mo ang tinutukoy ko. Madami tayong bayarang pakalat-kalat diyan para pag sila ang mananalo, hindi lalabas sa perya ang pera. Alam mo yan, mahigit tatlong buwan na sila lagi ang nananalo. Ngunit ang sinasabi ko ngayon ay yung totoong mananalo. Yung hindi natin bayaran, yung sisigaw ng bingo at mananalo ng sampung libong piso”

***

            Mula nang manalo noong isang gabi si Bing ay hindi na ito mapakali. Natuwa ang kanyang inang nang gabing umuwi siya bitbit ang isang supot ng pansit at maraming barya.

Hindi lang ito ang inuwi niya, binawas na rin sa kanyang napanalunan ang isang card na maaari niyang laruin sa huling araw ng perya. Ayon sa nagbigay ng premyo sa kanya, sampung libo daw ang jackpot kapag ikaw ang mapalad na mananalo ng blackout game sa sabado.

            Kadarating lang niya sa kanilang munting tahanan kung saan nakadungaw ang kanyang ina sa katabing maduming ilog. Mula nang mamatay ang kanyang ama dalawang taon na ang nakaraan at magkasakit naman ang ina niya noong isang taon, hindi na nakasama ang kanyang ina sa kanya sa paghahanap-buhay. Iniiwanan nalang niya ito ng lugaw na tinda ng kapit-bahay bago siya magtinda ng diyaryo.

Dadaan siya sa tanghali sandali para ihatid ang kanin at ulam na nabili sa karinderya sa kanto gamit ang kanyang kita sa umaga. Itutuloy niya ang kanyang araw sa paglilibot sa bawat bahay at pagbili ng bote at bakal.

Darating siya ng mga alas singko ng gabi para magpahinga at ihain ang ulam na binili niya mula sa napagbentahan sa junk shop. Kung suswertehin

gaya

ng nangyari kagabi, bumibili siya ng pansit sa sentro na paborito ng kanyang nanay. At kapag ordinaryong araw, sabaw at tinapa lang ang ulam nila

“Inang, kung manalo tayo bukas, hindi lang yan ang iuuwi ko. Kakain tayo ng lechon manok, bibili rin ako ng prutas—mansanas, grapes at iba

pa.

” bungad ni Bing sa kanyang ina.

“Ipagdasal niyo Nang na

sana

ay swertehin tayo,” dagdag pa niya. Sa pagsabi nito, inilabas niya ang card na itinago niya sa kahon na lagayan nila ng mga damit. Pinikit niya ang kanyang mga mata at unti-unting dinampi ang labi nito sa papel.

Sabay silang kumain ng kanyang nanay at pagkatapos nun, hinugasan niya ang kanilang pinagkainan sa poso ng kapitbahay. Natulog siyang hindi natapos ang kanyang panalangin. Aniya, alam naman na niya kung ano ang sasabihin niya eh kaya ok na yun.

            Sa sentro naman, hindi makatulog si Julio.

Doon

lamang siya kinabahan sa buong buhay niya. Walang siyang kasiguraduhan, hindi niya alam kung sino ang mananalo. Basta ang iniisip niya, kung meron mang tamang oras na makaalis siya, ngayon na yun. Inempake na rin niya ang kanyang mga damit, aniya maganda na iyong maging handa.

***

            Punong-puno ng mga manlalaro, usisero at taga-masid ang bingguhan sa gabing iyon. Iyon ang tinatawag nilang big night. Umupo na sa kanyang pwesto si Julio sa harap ng tambyolo sa gitna ng mga tao. Si Bing naman ay nakatayo malapit sa sound system, maganda na aniya ang marinig ang numero ng klaro kahit nakabibingi ang ingay nito.

            Sa pag-ikot ng tambyolo ay lumakas ang sigawan at palakpakan ng mga tao. Animo’y parang nanood ng laban ng boksing sa tv kung saan sinasabi ng anawnser sa pagsisimula ng laban na, “let’s get ready to rumble.”

            “Eto na mga kaibigan…markahan niyo na ang unang numero, under N bang-bang-bang!, 45,” pasimula ng anawnser.

            “Under I, 18, dalaga na si Maria.”

            “Sa letrang B, kasama ni B1, B dos.”

            Nagpatuloy ang laro hanggang ilang numero na lamang ang natitira sa umiikot na tambyolo. Tinignan ni Bing ang card niya, tatlo na lang ang kailangan niyang numero. Sumilip siya sa kalaro, isa na lamang ang kailangan nito. Lalo siyang nabahala.

            “May mga puro na ba kayo? mukha yatang tensyonado na kayo at wala na akong naririnig na ingay sa inyo,” pang-aasar ni Julio sa mga manlalaro.

            “Bingo!” sigaw ng isang lalaki malapit sa sound system. Natulala lahat ng tao, walang gustong gumalaw. Lalo silang natahimik at natuon ang kanilang mga mata sa lalaking sumigaw ng salitang gusto nilang sila lamang ang dapat magsabi.

            “Oops, teka lang po mg kaibigan, mayroon akong narinig na sumigaw ng bingo,” gulat na pahayag ng anawnser. Kilala kasi nito ang boses ng lalaking sumigaw at dito siya lalong kinabahan

            “kailangan muna nating tignan kung tumama nga siya,wag na wag nyo munang itapon ang cards nyo, baka hindi pa huli ang lahat…”

            Kinumpirma ng checker na wala pang lumalabas na N-33 kaya hindi pa ito blackout. Inihayag ng anawnser na itutuloy ulit ang laro at dapat ay makinig mabuti ang lahat. Sa loob-loob niya ay nakahinga siya ng maluwag. Naglabas pa siya ng dalawa pang numero pero wala pa ring tumatama. Hindi na mapakali ang mga tao. Lahat ay nakaantabay sa bawat salitang bibigkasin ng anawnser.

            Ramdam ito ni Julio kaya tinanong niyang muli ang mga ito, “wala pa bang bingo sa inyo? Ang tagal na natin dito ah”

            “Ito na ang susunod na numero, mula sa letrang I…”

***

            Matapos magpaalam sa kanyang mga kasamahan, kinuha niya ang kanyang bag na puno ng mga damit at tumakbo papalayo sa peryahan. Tumakbo siya hindi para layuan ang lugar na iyon, tumakbo siya para habulin ang mga oras na

sana

ay kapiling niya ang kanyang mahal na si Anna.

            Ang isa naman ay naglakad ng dahan-dahan palabas ng perya. Naisip niya, bibilhan niya ang nanay niya ng pansit sa bayan at magpapakabusog sila sa lechon manok. Bibili rin siya ng prutas at gamot para sa karamdaman ng kanyang inang. Sa paglabas ng perya, dahan-dahan niyang ninamnam ang tagumpay ng swerte.